diff --git a/.env.example b/.env.example
index d75cfe4..2144e93 100644
--- a/.env.example
+++ b/.env.example
@@ -39,6 +39,10 @@ CSRF_TRUSTED_ORIGINS=https://example.com,https://www.example.com
 SMS_PATTERN_NAME=
 # آدرسی که با POST، قالب+شماره+کد را برایش می‌فرستیم:
 SMS_TOKEN_URL=
+# قالبِ پیامکِ «هدیه‌ی جم از پنل ادمین» — یک قالبِ جداگانه در کاوه‌نگار
+# بساز که فقط یک token عددی (تعداد جمِ هدیه‌داده‌شده) دارد، مثلا:
+# «{token} جم به حساب شما در پیامک‌بان اضافه شد.» و نام همان قالب را اینجا بگذار.
+SMS_GIFT_PATTERN_NAME=
 
 # ── ارسال گروهی چندکاناله (apps.messaging) ─────────────
 # هرکدام خالی بماند، آن کانال فقط needs_manual برمی‌گرداند (صف deep-link
diff --git a/apps/account/send_sms.py b/apps/account/send_sms.py
index 4bf08fa..a198ba7 100644
--- a/apps/account/send_sms.py
+++ b/apps/account/send_sms.py
@@ -14,20 +14,19 @@ logger = logging.getLogger(__name__)
 REQUEST_TIMEOUT_SECONDS = 10
 
 
-def _call_token_url(phone: str, code: str) -> bool:
+def _call_lookup(phone: str, template: str, token: str, *, log_label: str = "OTP") -> bool:
     """
-    ارسال OTP با استفاده از API کاوه‌نگار
+    ارسال پیامکِ پترنی (lookup) با API کاوه‌نگار — همان endpoint برای OTP و
+    هر پترنِ تک‌token دیگری (مثلا هدیه‌ی جم) به کار می‌رود.
     """
     api_key = settings.KAVENEGAR_API_KEY
-    template = settings.SMS_PATTERN_NAME
 
-    # ✅ لاگ برای دیباگ
-    logger.info(f"📤 Sending OTP to {phone} with template: {template}")
+    logger.info(f"📤 Sending {log_label} to {phone} with template: {template}")
 
     if not api_key or not template:
-        logger.error("❌ KAVENEGAR_API_KEY یا SMS_PATTERN_NAME در .env تنظیم نشده است")
+        logger.error(f"❌ KAVENEGAR_API_KEY یا نام قالبِ «{log_label}» در .env تنظیم نشده است")
         logger.error(f"   KAVENEGAR_API_KEY: {'✅' if api_key else '❌'}")
-        logger.error(f"   SMS_PATTERN_NAME: {'✅' if template else '❌'}")
+        logger.error(f"   نام قالب: {'✅' if template else '❌'}")
         return False
 
     # ساخت آدرس کامل
@@ -36,7 +35,7 @@ def _call_token_url(phone: str, code: str) -> bool:
     # پیلود مورد نیاز کاوه‌نگار
     payload = {
         "receptor": phone,
-        "token": code,
+        "token": token,
         "template": template,
     }
 
@@ -49,7 +48,7 @@ def _call_token_url(phone: str, code: str) -> bool:
         if response.status_code == 200:
             return_status = response_data.get("return", {}).get("status")
             if return_status == 200:
-                logger.info(f"✅ OTP sent to {phone} via Kavenegar")
+                logger.info(f"✅ {log_label} sent to {phone} via Kavenegar")
                 return True
             else:
                 error_msg = response_data.get("return", {}).get("message", "Unknown error")
@@ -67,6 +66,10 @@ def _call_token_url(phone: str, code: str) -> bool:
         return False
 
 
+def _call_token_url(phone: str, code: str) -> bool:
+    return _call_lookup(phone, settings.SMS_PATTERN_NAME, code, log_label="OTP")
+
+
 def send_otp_message(phone: str, code: str) -> None:
     """ارسال غیربلاکینگ کد تایید"""
 
@@ -76,4 +79,22 @@ def send_otp_message(phone: str, code: str) -> None:
         except Exception as exc:
             logger.error(f"❌ خطای غیرمنتظره در ارسال OTP: {exc}")
 
+    Thread(target=_send, daemon=True).start()
+
+
+def send_gift_gem_sms(phone: str, amount: int) -> None:
+    """اطلاع‌رسانیِ غیربلاکینگِ «هدیه‌ی جم از پنل ادمین» — دقیقا هم‌الگوی
+    send_otp_message، فقط با قالبِ جداگانه‌ی SMS_GIFT_PATTERN_NAME و
+    token=تعدادِ جمِ هدیه‌داده‌شده. اگر آن قالب در .env تنظیم نشده باشد،
+    فقط لاگ می‌کند و هدیه‌دادنِ جم را (که قبلا در دیتابیس ثبت شده) بلاک
+    نمی‌کند."""
+
+    def _send():
+        try:
+            _call_lookup(
+                phone, settings.SMS_GIFT_PATTERN_NAME, str(amount), log_label="هدیه‌ی جم"
+            )
+        except Exception as exc:
+            logger.error(f"❌ خطای غیرمنتظره در ارسال پیامکِ هدیه‌ی جم: {exc}")
+
     Thread(target=_send, daemon=True).start()
\ No newline at end of file
diff --git a/apps/banker/api/crud_serializers.py b/apps/banker/api/crud_serializers.py
index b750fa2..61ab8cd 100644
--- a/apps/banker/api/crud_serializers.py
+++ b/apps/banker/api/crud_serializers.py
@@ -47,7 +47,7 @@ class ContactCrudSerializer(serializers.ModelSerializer):
 class MessageTemplateCrudSerializer(serializers.ModelSerializer):
     class Meta:
         model = MessageTemplate
-        fields = ["id", "group", "name", "body", "mode"]
+        fields = ["id", "group", "name", "body", "mode", "runtime_field_labels"]
 
     def validate_group(self, group: ContactGroup | None) -> ContactGroup | None:
         if group is None:
diff --git a/apps/banker/api/serializers.py b/apps/banker/api/serializers.py
index 5a6e2e5..5f1f9b7 100644
--- a/apps/banker/api/serializers.py
+++ b/apps/banker/api/serializers.py
@@ -34,7 +34,7 @@ class ContactSerializer(serializers.ModelSerializer):
 class MessageTemplateSerializer(serializers.ModelSerializer):
     class Meta:
         model = MessageTemplate
-        fields = ["id", "group_id", "name", "body", "mode"]
+        fields = ["id", "group_id", "name", "body", "mode", "runtime_field_labels"]
         extra_kwargs = _ID_NO_UNIQUE_CHECK
 
 
diff --git a/apps/banker/migrations/0002_messagetemplate_runtime_field_labels.py b/apps/banker/migrations/0002_messagetemplate_runtime_field_labels.py
new file mode 100644
index 0000000..44d4d55
--- /dev/null
+++ b/apps/banker/migrations/0002_messagetemplate_runtime_field_labels.py
@@ -0,0 +1,18 @@
+# Generated by Django 5.1.15 on 2026-09-14 23:07
+
+from django.db import migrations, models
+
+
+class Migration(migrations.Migration):
+
+    dependencies = [
+        ('banker', '0001_initial'),
+    ]
+
+    operations = [
+        migrations.AddField(
+            model_name='messagetemplate',
+            name='runtime_field_labels',
+            field=models.JSONField(blank=True, default=list, verbose_name='فیلدهای زمان اجرا'),
+        ),
+    ]
diff --git a/apps/banker/models.py b/apps/banker/models.py
index 008baf6..9ed186c 100644
--- a/apps/banker/models.py
+++ b/apps/banker/models.py
@@ -100,6 +100,11 @@ class MessageTemplate(models.Model):
     name = models.CharField(max_length=150, verbose_name=_("نام قالب"))
     body = models.TextField(verbose_name=_("متن قالب"))
     mode = models.CharField(max_length=10, choices=Mode.choices)
+    # فیلدهای «زمان اجرا» — مقدارشان از دیتای مخاطب خوانده نمی‌شود، هر بار
+    # موقع ارسال (یا رسیدن سفارش به مرحله‌ای که این قالب رویش است) از کاربر
+    # پرسیده می‌شود. لیست است چون یک قالب می‌تواند چند فیلدِ این‌چنینی
+    # داشته باشد (مثلا هم «کد رهگیری» هم «مبلغ نهایی»).
+    runtime_field_labels = models.JSONField(default=list, blank=True, verbose_name=_("فیلدهای زمان اجرا"))
     updated_at = models.DateTimeField(auto_now=True)
 
     class Meta:
diff --git a/apps/billing/admin.py b/apps/billing/admin.py
index 6d10f96..0e38177 100644
--- a/apps/billing/admin.py
+++ b/apps/billing/admin.py
@@ -5,6 +5,7 @@ from django.urls import path, reverse
 from django.utils.html import format_html
 
 from apps.account.models import User
+from apps.account.send_sms import send_gift_gem_sms
 
 from .api.services import GemWalletService
 from .forms import GemGiftForm
@@ -207,6 +208,7 @@ class GemTransactionAdmin(admin.ModelAdmin):
                 GemTransaction.Reason.ADMIN_ADJUSTMENT,
                 note=note,
             )
+            send_gift_gem_sms(user.phone, amount)
 
         if users:
             messages.success(
diff --git a/apps/bizapps/api/accounting.py b/apps/bizapps/api/accounting.py
index b258d69..790eb2b 100644
--- a/apps/bizapps/api/accounting.py
+++ b/apps/bizapps/api/accounting.py
@@ -426,7 +426,40 @@ class ExcelExportService:
             money_columns={4, 5, 6},
         )
 
-        # --- برگه ۶: انبار ---
+        # --- برگه ۶: دفتر معین ---
+        # همان چیزی که «معین» یعنی: به‌ازای هر حسابِ معینِ دارای گردش، تکِ
+        # تکِ اسناد به‌ترتیبِ تاریخ با مانده‌ی در جریان — دقیقا فرمتی که
+        # حسابدار وقتی می‌گوید «دفتر معین رو بفرست» انتظارش را دارد.
+        ws = wb.create_sheet("دفتر معین")
+        subsidiary_rows: list[list] = []
+        for account in Account.objects.filter(user=user, level=Account.Level.MOIN).order_by("code"):
+            statement = SubsidiaryLedgerService.statement(user, account, start, end)
+            if not statement["rows"]:
+                continue
+            subsidiary_rows.append([f"{account.code} — {account.name}", "", "", "", "", "", ""])
+            subsidiary_rows.append(["مانده‌ی ابتدای دوره", "", "", "", "", "", statement["opening_balance"]])
+            for row in statement["rows"]:
+                subsidiary_rows.append(
+                    [
+                        row["date"].date().isoformat() if hasattr(row["date"], "date") else row["date"],
+                        row["number"],
+                        row["type"],
+                        row["description"],
+                        row["debit"],
+                        row["credit"],
+                        row["balance"],
+                    ]
+                )
+            subsidiary_rows.append(["مانده‌ی پایانِ دوره", "", "", "", "", "", statement["closing_balance"]])
+            subsidiary_rows.append([])
+        ExcelExportService._write(
+            ws,
+            ["تاریخ", "شماره سند", "نوع", "شرح", "بدهکار", "بستانکار", "مانده"],
+            subsidiary_rows,
+            money_columns={4, 5, 6},
+        )
+
+        # --- برگه ۷: انبار ---
         ws = wb.create_sheet("انبار")
         ExcelExportService._write(
             ws,
@@ -489,9 +522,14 @@ class LedgerBookService:
         end_date: date | None = None,
         carry_balance: bool = True,
     ) -> "LedgerBook":
-        """فایل تازه باز می‌کند: فایلِ جاریِ قبلی بسته و فقط-خواندنی می‌شود،
-        و اگر خواسته شود مانده‌ی پایانیِ آن به‌عنوان مانده‌ی ابتدای فایلِ
-        جدید منتقل می‌گردد (کارِ استانداردِ «انتقال مانده» سرِ سال مالی)."""
+        """فایل تازه باز می‌کند و آن را فایلِ جاری می‌کند؛ اگر خواسته شود
+        مانده‌ی پایانیِ فایلِ قبلی به‌عنوان مانده‌ی ابتدای فایلِ جدید منتقل
+        می‌شود (کارِ استانداردِ «انتقال مانده» سرِ سال مالی).
+
+        برخلافِ قبل، فایلِ قبلی خودکار بایگانی (بسته) نمی‌شود — فقط از حالتِ
+        «جاری» خارج می‌شود و همچنان در فهرست و قابل‌ویرایش باقی می‌ماند؛
+        بایگانی‌کردنش یک اقدامِ جداگانه و دستی است (به LedgerBookService.
+        archive_book مراجعه کن)."""
         from apps.bizapps.models import LedgerBook
 
         previous = LedgerBook.objects.select_for_update().filter(user=user, is_active=True).first()
@@ -500,9 +538,7 @@ class LedgerBookService:
             if carry_balance:
                 opening = LedgerBookService.closing_balance(previous)
             previous.is_active = False
-            previous.is_closed = True
-            previous.closed_at = timezone.now()
-            previous.save(update_fields=["is_active", "is_closed", "closed_at", "updated_at"])
+            previous.save(update_fields=["is_active", "updated_at"])
 
         return LedgerBook.objects.create(
             id=str(uuid.uuid4()),
@@ -514,6 +550,18 @@ class LedgerBookService:
             is_active=True,
         )
 
+    @staticmethod
+    def archive_book(book: "LedgerBook") -> "LedgerBook":
+        """بایگانی‌کردنِ دستیِ یک فایل — از این پس فقط-خواندنی می‌شود.
+        فایلِ جاری هم قابل‌بایگانی است (کاربر آگاهانه انتخاب کرده)، فقط بعد
+        از آن یک فایلِ جاریِ تازه لازم است (اولین فراخوانیِ بعدیِ
+        ensure_active_book خودش می‌سازد)."""
+        book.is_active = False
+        book.is_closed = True
+        book.closed_at = timezone.now()
+        book.save(update_fields=["is_active", "is_closed", "closed_at", "updated_at"])
+        return book
+
     @staticmethod
     def closing_balance(book: "LedgerBook") -> float:
         """مانده‌ی پایانیِ یک فایل = مانده‌ی ابتدا + درآمدها − هزینه‌ها."""
diff --git a/apps/bizapps/api/serializers.py b/apps/bizapps/api/serializers.py
index a95e0e1..5331bcb 100644
--- a/apps/bizapps/api/serializers.py
+++ b/apps/bizapps/api/serializers.py
@@ -81,6 +81,9 @@ class LedgerEntrySerializer(serializers.ModelSerializer):
     category_display = serializers.CharField(source="get_category_display", read_only=True)
     account_name = serializers.CharField(source="account.name", read_only=True, default="")
     account_code = serializers.CharField(source="account.code", read_only=True, default="")
+    discount_amount = serializers.FloatField(read_only=True)
+    tax_amount = serializers.FloatField(read_only=True)
+    computed_amount = serializers.FloatField(read_only=True)
 
     class Meta:
         model = LedgerEntry
@@ -88,6 +91,8 @@ class LedgerEntrySerializer(serializers.ModelSerializer):
             "id", "entry_type", "title", "amount", "category", "category_display",
             "entry_date", "note", "total_amount", "counterparty_name", "counterparty_phone",
             "linked_invoice", "account_name", "account_code",
+            "base_amount", "discount_percent", "tax_percent",
+            "discount_amount", "tax_amount", "computed_amount",
             "is_debt", "professional_type", "paid_amount", "remaining_amount",
             "installments", "updated_at",
         ]
@@ -112,7 +117,8 @@ class ProductSerializer(serializers.ModelSerializer):
         fields = [
             "id", "name", "sku", "category", "unit", "quantity",
             "unit_price", "purchase_price", "total_purchase_value",
-            "low_stock_threshold", "is_low_stock", "notes", "updated_at",
+            "low_stock_threshold", "is_low_stock", "is_active",
+            "production_date", "expiry_date", "notes", "updated_at",
         ]
         read_only_fields = ["total_purchase_value", "is_low_stock", "updated_at"]
 
@@ -153,7 +159,9 @@ class InvoiceSerializer(serializers.ModelSerializer):
             "id", "invoice_number", "invoice_date", "customer",
             "buyer_name", "buyer_phone", "buyer_address",
             "seller_name", "seller_phone", "seller_address",
-            "total_amount", "discount_amount", "tax_lines", "final_amount",
+            "total_amount", "discount_percent", "discount_amount",
+            "extra_discount_label", "extra_discount_percent", "extra_discount_amount",
+            "tax_lines", "final_amount",
             "payment_type", "payment_type_display",
             "payment_status", "payment_status_display",
             "order_status", "order_status_display",
@@ -188,7 +196,17 @@ class CreateInvoiceSerializer(serializers.Serializer):
     seller_name = serializers.CharField(max_length=150, required=False, allow_blank=True, default="")
     seller_phone = serializers.CharField(max_length=20, required=False, allow_blank=True, default="")
     seller_address = serializers.CharField(max_length=255, required=False, allow_blank=True, default="")
+    # درصد اولویت دارد: اگر discount_percent مثبت باشد، discount_amount از
+    # روی همان محاسبه می‌شود (هم‌الگو با تخفیفِ درصدیِ هر قلم فاکتور)؛
+    # discount_amount خامْ فقط برای سازگاری با کلاینت‌های قدیمی نگه داشته
+    # شده — اگر درصد صفر باشد همان مقدار مستقیم استفاده می‌شود.
+    discount_percent = serializers.FloatField(required=False, default=0, min_value=0, max_value=100)
     discount_amount = serializers.FloatField(required=False, default=0, min_value=0)
+    # تخفیفِ ویژه/دوره‌ای — جدا از تخفیفِ بالا، روی مبلغِ بعد از آن اعمال
+    # می‌شود. یا با درصد یا با مبلغِ ثابت پر می‌شود.
+    extra_discount_label = serializers.CharField(max_length=100, required=False, allow_blank=True, default="")
+    extra_discount_percent = serializers.FloatField(required=False, default=0, min_value=0, max_value=100)
+    extra_discount_amount = serializers.FloatField(required=False, default=0, min_value=0)
     tax_lines = serializers.ListField(child=serializers.DictField(), required=False, default=list)
     payment_type = serializers.ChoiceField(choices=Invoice.PaymentType.choices, required=False)
     shipping_method = serializers.ChoiceField(choices=Invoice.ShippingMethod.choices, required=False)
diff --git a/apps/bizapps/api/services.py b/apps/bizapps/api/services.py
index 6432c52..4906709 100644
--- a/apps/bizapps/api/services.py
+++ b/apps/bizapps/api/services.py
@@ -9,6 +9,7 @@ from django.utils import timezone
 from apps.account.models import User
 from apps.banker.models import Contact
 from apps.bizapps.models import (
+    Account,
     Customer,
     Invoice,
     InvoiceItem,
@@ -26,6 +27,7 @@ from apps.bizapps.api.accounting import (
     ACCOUNT_SALES,
     ChartOfAccountsService,
     ExcelExportService,
+    SubsidiaryLedgerService,
 )
 
 logger = logging.getLogger(__name__)
@@ -92,7 +94,9 @@ class InvoiceService:
             seller_name=data.get("seller_name", ""),
             seller_phone=data.get("seller_phone", ""),
             seller_address=data.get("seller_address", ""),
-            discount_amount=data.get("discount_amount", 0),
+            discount_percent=data.get("discount_percent", 0),
+            extra_discount_label=data.get("extra_discount_label", ""),
+            extra_discount_percent=data.get("extra_discount_percent", 0),
             tax_lines=data.get("tax_lines", []),
             payment_type=payment_type,
             shipping_method=data.get("shipping_method", Invoice.ShippingMethod.PICKUP),
@@ -146,10 +150,27 @@ class InvoiceService:
                     note=f"فروش فاکتور {invoice_number}",
                 )
 
+        if invoice.discount_percent:
+            invoice.discount_amount = subtotal * invoice.discount_percent / 100
+        else:
+            invoice.discount_amount = data.get("discount_amount", 0)
+
+        after_discount = subtotal - invoice.discount_amount
+        if invoice.extra_discount_percent:
+            invoice.extra_discount_amount = after_discount * invoice.extra_discount_percent / 100
+        else:
+            invoice.extra_discount_amount = data.get("extra_discount_amount", 0)
+
         tax_amount = sum(subtotal * float(line.get("percent", 0)) / 100 for line in invoice.tax_lines)
         invoice.total_amount = subtotal
-        invoice.final_amount = subtotal - invoice.discount_amount + tax_amount
-        invoice.save(update_fields=["total_amount", "final_amount"])
+        invoice.final_amount = (
+            subtotal - invoice.discount_amount - invoice.extra_discount_amount + tax_amount
+        )
+        invoice.save(
+            update_fields=[
+                "total_amount", "discount_amount", "extra_discount_amount", "final_amount",
+            ]
+        )
 
         transaction_number = InvoiceService._next_sequenced_number(user, Transaction, "transaction_number", "TRX")
         is_credit = payment_type == Invoice.PaymentType.CREDIT
@@ -396,6 +417,70 @@ class LedgerService:
             entry.account = account
             entry.save(update_fields=["account", "updated_at"])
 
+    @staticmethod
+    @transaction.atomic
+    def post_entry_transaction(user: User, entry: LedgerEntry) -> None:
+        """سندِ دوطرفه‌ی یک ثبتِ ساده (غیرِ فاکتوری) — قبلا فقط فاکتورها و
+        اقساط سند می‌خوردند، پس ثبتِ مستقیمِ درآمد/هزینه (که کارِ اصلیِ
+        بیشترِ کاربرهاست) هیچ‌وقت وارد تراز حساب‌ها/دفتر معین نمی‌شد. اینجا
+        سندِ قبلیِ همین ردیف (اگر بود) پاک و دوباره ساخته می‌شود — ساده‌تر و
+        کم‌خطاتر از آپدیتِ جزئی.
+
+        فاکتورهای فروش (linked_invoice) را عمدا رد می‌کند — سندشان از قبل،
+        موقعِ ساختِ فاکتور، ساخته شده؛ دوباره‌سندزدن یعنی دوبار حساب کردن.
+        """
+        Transaction.objects.filter(reference_ledger_entry=entry).delete()
+        if entry.linked_invoice_id:
+            return
+
+        account = entry.account or LedgerService.account_for_category(user, entry.category)
+        if account is None:
+            return  # دسته‌ی ناشناخته یا خالی — چیزی برای سند زدن نیست.
+
+        is_debt = entry.category in LedgerEntry.DEBT_CATEGORIES
+        amount = (entry.total_amount or entry.amount) if is_debt else entry.amount
+        if not amount:
+            return
+
+        if entry.category == LedgerEntry.Category.SALE_CREDIT:
+            debit_ref = ChartOfAccountsService.get(user, ACCOUNT_RECEIVABLE)
+            credit_ref = account
+        elif entry.category == LedgerEntry.Category.PURCHASE_CREDIT:
+            debit_ref = account
+            credit_ref = ChartOfAccountsService.get(user, ACCOUNT_PAYABLE)
+        elif entry.entry_type == LedgerEntry.EntryType.INCOME:
+            debit_ref = ChartOfAccountsService.get(user, ACCOUNT_CASH)
+            credit_ref = account
+        else:
+            debit_ref = account
+            credit_ref = ChartOfAccountsService.get(user, ACCOUNT_CASH)
+
+        transaction_type = (
+            Transaction.TransactionType.CREDIT_SALE
+            if entry.category == LedgerEntry.Category.SALE_CREDIT
+            else Transaction.TransactionType.PURCHASE
+            if entry.category == LedgerEntry.Category.PURCHASE_CREDIT
+            else Transaction.TransactionType.CASH_SALE
+            if entry.entry_type == LedgerEntry.EntryType.INCOME
+            else Transaction.TransactionType.EXPENSE
+        )
+        number = InvoiceService._next_sequenced_number(user, Transaction, "transaction_number", "LED")
+        naive_dt = timezone.datetime.combine(entry.entry_date, timezone.datetime.min.time())
+        Transaction.objects.create(
+            id=str(uuid.uuid4()),
+            user=user,
+            transaction_number=number,
+            transaction_date=timezone.make_aware(naive_dt) if timezone.is_naive(naive_dt) else naive_dt,
+            reference_ledger_entry=entry,
+            transaction_type=transaction_type,
+            debit_account=debit_ref.code if debit_ref else "",
+            credit_account=credit_ref.code if credit_ref else "",
+            debit_account_ref=debit_ref,
+            credit_account_ref=credit_ref,
+            amount=amount,
+            description=entry.title,
+        )
+
     @staticmethod
     @transaction.atomic
     def post_installment_transaction(user: User, installment: LedgerInstallment) -> None:
@@ -448,46 +533,48 @@ class LedgerService:
 
     @staticmethod
     def export_csv(user: User, start=None, end=None) -> str:
-        """خروجیِ CSV ساده — برای وقتی کاربر فقط یک فایلِ سبکِ تک‌برگی
-        می‌خواهد. نسخه‌ی کاملِ چندبرگی در export_xlsx است."""
-        qs = LedgerEntry.objects.filter(user=user).order_by("entry_date").prefetch_related("installments")
-        if start:
-            qs = qs.filter(entry_date__gte=start)
-        if end:
-            qs = qs.filter(entry_date__lte=end)
-
+        """خروجیِ CSV به‌شکلِ واقعیِ دفتر معین — به‌ازای هر حسابِ معینِ
+        دارای گردش: سربرگِ حساب، مانده‌ی ابتدای دوره، سندهای آن حساب
+        به‌ترتیبِ تاریخ (با بدهکار/بستانکار/مانده‌ی در جریان)، و مانده‌ی
+        پایانِ دوره — دقیقا همان ساختاری که در خروجیِ اکسلِ چندبرگی هم
+        هست، فقط سبک‌تر و تک‌برگی. قبلا این خروجی فقط یک دامپِ خامِ
+        ردیف‌های دفترِ ساده بود (بدونِ حساب/بدهکار/بستانکار/مانده) که هیچ
+        شباهتی به دفتر معین نداشت.
+        """
         buf = io.StringIO()
         buf.write("")  # BOM
         writer = csv.writer(buf)
-        writer.writerow(
-            [
-                "تاریخ",
-                "نوع",
-                "دسته",
-                "عنوان",
-                "مبلغ",
-                "طرف حساب",
-                "شماره طرف حساب",
-                "مبلغ کل تعهد",
-                "پرداخت‌شده",
-                "مانده",
-                "یادداشت",
-            ]
-        )
-        for e in qs:
+        writer.writerow(["تاریخ", "شماره سند", "نوع", "شرح", "بدهکار", "بستانکار", "مانده"])
+
+        accounts = Account.objects.filter(user=user, level=Account.Level.MOIN).order_by("code")
+        wrote_any_row = False
+        for account in accounts:
+            statement = SubsidiaryLedgerService.statement(user, account, start, end)
+            if not statement["rows"]:
+                continue
+            wrote_any_row = True
+            writer.writerow([f"{account.code} — {account.name}", "", "", "", "", "", ""])
             writer.writerow(
-                [
-                    e.entry_date.isoformat(),
-                    e.get_entry_type_display(),
-                    e.get_category_display() if e.category else "",
-                    e.title,
-                    f"{e.amount:.0f}",
-                    e.counterparty_name,
-                    e.counterparty_phone,
-                    f"{e.total_amount:.0f}" if e.is_debt else "",
-                    f"{e.paid_amount:.0f}" if e.is_debt else "",
-                    f"{e.remaining_amount:.0f}" if e.is_debt else "",
-                    e.note,
-                ]
+                ["مانده‌ی ابتدای دوره", "", "", "", "", "", f"{statement['opening_balance']:.0f}"]
             )
+            for row in statement["rows"]:
+                row_date = row["date"]
+                writer.writerow(
+                    [
+                        row_date.date().isoformat() if hasattr(row_date, "date") else row_date,
+                        row["number"],
+                        row["type"],
+                        row["description"],
+                        f"{row['debit']:.0f}" if row["debit"] else "",
+                        f"{row['credit']:.0f}" if row["credit"] else "",
+                        f"{row['balance']:.0f}",
+                    ]
+                )
+            writer.writerow(
+                ["مانده‌ی پایانِ دوره", "", "", "", "", "", f"{statement['closing_balance']:.0f}"]
+            )
+            writer.writerow([])
+
+        if not wrote_any_row:
+            writer.writerow(["در این بازه هیچ حسابی گردش نداشته.", "", "", "", "", "", ""])
         return buf.getvalue()
diff --git a/apps/bizapps/api/views.py b/apps/bizapps/api/views.py
index 7d38013..e289367 100644
--- a/apps/bizapps/api/views.py
+++ b/apps/bizapps/api/views.py
@@ -109,6 +109,7 @@ class LedgerEntryListCreateView(_OwnedMixin, generics.ListCreateAPIView):
         book = LedgerBookService.ensure_active_book(self.request.user)
         entry = serializer.save(user=self.request.user, book=book)
         LedgerService.sync_entry_account(self.request.user, entry)
+        LedgerService.post_entry_transaction(self.request.user, entry)
         if entry.counterparty_phone:
             LedgerService.recompute_customer_balance(self.request.user, entry.counterparty_phone)
 
@@ -123,6 +124,7 @@ class LedgerEntryDetailView(_OwnedMixin, generics.RetrieveUpdateDestroyAPIView):
     def perform_update(self, serializer):
         entry = serializer.save()
         LedgerService.sync_entry_account(self.request.user, entry)
+        LedgerService.post_entry_transaction(self.request.user, entry)
         if entry.counterparty_phone:
             LedgerService.recompute_customer_balance(self.request.user, entry.counterparty_phone)
 
@@ -473,6 +475,48 @@ class LedgerBookSummaryView(APIView):
         )
 
 
+class LedgerBookDetailView(generics.RetrieveUpdateDestroyAPIView):
+    """ویرایش/حذفِ یک فایل دفتر. فایلِ بایگانی‌شده فقط-خواندنی است — نه
+    ویرایش و نه حذف. حذف فقط برای فایلِ خالی (بدون هیچ ثبتی) مجاز است تا
+    داده‌ی مالی با حذفِ فایل به‌طور آبشاری از بین نرود."""
+
+    serializer_class = LedgerBookSerializer
+    permission_classes = [IsAuthenticated]
+
+    def get_queryset(self):
+        return LedgerBook.objects.filter(user=self.request.user)
+
+    def _guard_editable(self, book: LedgerBook):
+        if book.is_closed:
+            raise ValidationError("فایلِ بایگانی‌شده فقط-خواندنی است.")
+
+    def perform_update(self, serializer):
+        self._guard_editable(serializer.instance)
+        serializer.save()
+
+    def perform_destroy(self, instance):
+        self._guard_editable(instance)
+        if instance.entries.exists():
+            raise ValidationError("فقط فایلِ خالی (بدون هیچ ثبتی) قابل‌حذف است.")
+        instance.delete()
+
+
+class LedgerBookArchiveView(APIView):
+    """بایگانی‌کردنِ دستیِ یک فایل دفتر — از این پس فقط-خواندنی می‌شود و در
+    انتخابِ فایلِ دفتر برای فاکتورهای تازه نشان داده نمی‌شود."""
+
+    permission_classes = [IsAuthenticated]
+
+    def post(self, request, pk):
+        book = LedgerBook.objects.filter(user=request.user, pk=pk).first()
+        if book is None:
+            raise NotFound("فایل دفتر یافت نشد.")
+        if book.is_closed:
+            raise ValidationError("این فایل قبلا بایگانی شده.")
+        book = LedgerBookService.archive_book(book)
+        return Response(LedgerBookSerializer(book).data)
+
+
 class SubsidiaryLedgerView(APIView):
     """دفتر معین یک حساب — گردشِ حساب با مانده‌ی در جریان."""
 
diff --git a/apps/bizapps/migrations/0004_invoice_discount_percent_and_more.py b/apps/bizapps/migrations/0004_invoice_discount_percent_and_more.py
new file mode 100644
index 0000000..cde38f1
--- /dev/null
+++ b/apps/bizapps/migrations/0004_invoice_discount_percent_and_more.py
@@ -0,0 +1,63 @@
+# Generated by Django 5.1.15 on 2026-09-14 23:07
+
+from django.db import migrations, models
+
+
+class Migration(migrations.Migration):
+
+    dependencies = [
+        ('bizapps', '0003_ledgerbook_ledgerentry_book_and_more'),
+    ]
+
+    operations = [
+        migrations.AddField(
+            model_name='invoice',
+            name='discount_percent',
+            field=models.FloatField(default=0, verbose_name='درصد تخفیف'),
+        ),
+        migrations.AddField(
+            model_name='invoice',
+            name='extra_discount_amount',
+            field=models.FloatField(default=0, verbose_name='مبلغ تخفیف ویژه'),
+        ),
+        migrations.AddField(
+            model_name='invoice',
+            name='extra_discount_label',
+            field=models.CharField(blank=True, help_text='مثلا: فروش فوق\u200cالعاده، تخفیف دوره\u200cای', max_length=100, verbose_name='عنوان تخفیف ویژه'),
+        ),
+        migrations.AddField(
+            model_name='invoice',
+            name='extra_discount_percent',
+            field=models.FloatField(default=0, verbose_name='درصد تخفیف ویژه'),
+        ),
+        migrations.AddField(
+            model_name='ledgerentry',
+            name='base_amount',
+            field=models.FloatField(blank=True, default=0, verbose_name='مبلغ پایه (پیش از تخفیف/مالیات)'),
+        ),
+        migrations.AddField(
+            model_name='ledgerentry',
+            name='discount_percent',
+            field=models.FloatField(blank=True, default=0, verbose_name='درصد تخفیف (پیش از مالیات)'),
+        ),
+        migrations.AddField(
+            model_name='ledgerentry',
+            name='tax_percent',
+            field=models.FloatField(blank=True, default=0, verbose_name='درصد مالیات/ارزش\u200cافزوده'),
+        ),
+        migrations.AddField(
+            model_name='product',
+            name='expiry_date',
+            field=models.DateField(blank=True, null=True, verbose_name='تاریخ انقضا'),
+        ),
+        migrations.AddField(
+            model_name='product',
+            name='is_active',
+            field=models.BooleanField(default=True, verbose_name='فعال'),
+        ),
+        migrations.AddField(
+            model_name='product',
+            name='production_date',
+            field=models.DateField(blank=True, null=True, verbose_name='تاریخ تولید'),
+        ),
+    ]
diff --git a/apps/bizapps/migrations/0005_transaction_reference_ledger_entry.py b/apps/bizapps/migrations/0005_transaction_reference_ledger_entry.py
new file mode 100644
index 0000000..e144d25
--- /dev/null
+++ b/apps/bizapps/migrations/0005_transaction_reference_ledger_entry.py
@@ -0,0 +1,19 @@
+# Generated by Django 5.1.15 on 2026-09-15 10:21
+
+import django.db.models.deletion
+from django.db import migrations, models
+
+
+class Migration(migrations.Migration):
+
+    dependencies = [
+        ('bizapps', '0004_invoice_discount_percent_and_more'),
+    ]
+
+    operations = [
+        migrations.AddField(
+            model_name='transaction',
+            name='reference_ledger_entry',
+            field=models.ForeignKey(blank=True, null=True, on_delete=django.db.models.deletion.CASCADE, related_name='transactions', to='bizapps.ledgerentry'),
+        ),
+    ]
diff --git a/apps/bizapps/migrations/0006_backfill_ledger_entry_transactions.py b/apps/bizapps/migrations/0006_backfill_ledger_entry_transactions.py
new file mode 100644
index 0000000..2ca5db5
--- /dev/null
+++ b/apps/bizapps/migrations/0006_backfill_ledger_entry_transactions.py
@@ -0,0 +1,168 @@
+"""داده‌ی قدیمی: ردیف‌های سادهٔ دفتر (غیرِ فاکتوری) که قبل از این نسخه ثبت
+شده‌اند، هیچ‌وقت سندِ دوطرفه نگرفته بودند — یعنی در ترازِ حساب‌ها/دفتر
+معین/خروجیِ CSV دیده نمی‌شدند. این مهاجرت همان سندهایی را که از این پس
+به‌صورت خودکار موقعِ ساخت/ویرایشِ هر ردیف ساخته می‌شوند، برای داده‌ی
+قدیمی هم می‌سازد.
+
+عمداً کدِ حسابداریِ فعلی (apps.bizapps.api.accounting/services) را ایمپورت
+نمی‌کند — مهاجرت‌ها باید با مدلِ همان لحظه (historical model) کار کنند،
+نه با کدِ همیشه‌درحال‌تغییرِ اپ؛ به همین خاطر ثابت‌ها و منطقِ لازم همین‌جا
+تکرار شده‌اند.
+"""
+
+import uuid
+
+from django.db import migrations
+from django.utils import timezone
+
+CATEGORY_ACCOUNT_CODES = {
+    "sale_cash": "4001",
+    "sale_credit": "4001",
+    "service_income": "4002",
+    "other_income": "4003",
+    "purchase_cash": "5001",
+    "purchase_credit": "5001",
+    "rent": "5002",
+    "salary": "5003",
+    "utility": "5004",
+    "transport": "5005",
+    "other_expense": "5006",
+}
+DEBT_CATEGORIES = {"sale_credit", "purchase_credit"}
+ACCOUNT_CASH = "1001"
+ACCOUNT_RECEIVABLE = "1100"
+ACCOUNT_PAYABLE = "2100"
+
+# (code, name, level, account_type, parent_code) — فقط زیرمجموعه‌ای که این
+# بک‌فیل واقعاً لازم دارد؛ اگر حسابِ کاربر از قبل ساخته شده باشد، دوباره
+# ساخته نمی‌شود (get_or_create).
+NEEDED_ACCOUNTS = [
+    ("1000", "دارایی‌ها", 1, "asset", None),
+    ("1001", "صندوق", 2, "asset", "1000"),
+    ("1100", "حساب‌های دریافتنی", 2, "asset", "1000"),
+    ("2000", "بدهی‌ها", 1, "liability", None),
+    ("2100", "حساب‌های پرداختنی", 2, "liability", "2000"),
+    ("4000", "درآمدها", 1, "income", None),
+    ("4001", "فروش کالا", 2, "income", "4000"),
+    ("4002", "درآمد خدمات", 2, "income", "4000"),
+    ("4003", "سایر درآمدها", 2, "income", "4000"),
+    ("5000", "هزینه‌ها", 1, "expense", None),
+    ("5001", "بهای تمام‌شده‌ی کالای فروش‌رفته", 2, "expense", "5000"),
+    ("5002", "اجاره", 2, "expense", "5000"),
+    ("5003", "حقوق و دستمزد", 2, "expense", "5000"),
+    ("5004", "قبض و آب‌وبرق", 2, "expense", "5000"),
+    ("5005", "حمل‌ونقل", 2, "expense", "5000"),
+    ("5006", "سایر هزینه‌ها", 2, "expense", "5000"),
+]
+
+
+def _ensure_account(Account, user_id, code, by_code):
+    if code in by_code:
+        return by_code[code]
+    existing = Account.objects.filter(user_id=user_id, code=code).first()
+    if existing is not None:
+        by_code[code] = existing
+        return existing
+    spec = next((a for a in NEEDED_ACCOUNTS if a[0] == code), None)
+    if spec is None:
+        return None
+    _, name, level, account_type, parent_code = spec
+    parent = _ensure_account(Account, user_id, parent_code, by_code) if parent_code else None
+    account = Account.objects.create(
+        id=str(uuid.uuid4()),
+        user_id=user_id,
+        code=code,
+        name=name,
+        level=level,
+        account_type=account_type,
+        parent=parent,
+        is_system=True,
+        is_active=True,
+    )
+    by_code[code] = account
+    return account
+
+
+def backfill_transactions(apps, schema_editor):
+    LedgerEntry = apps.get_model("bizapps", "LedgerEntry")
+    Account = apps.get_model("bizapps", "Account")
+    Transaction = apps.get_model("bizapps", "Transaction")
+
+    entries = (
+        LedgerEntry.objects.filter(linked_invoice__isnull=True)
+        .exclude(transactions__isnull=False)
+        .order_by("user_id", "entry_date")
+    )
+
+    accounts_by_user: dict[str, dict[str, object]] = {}
+    counters: dict[str, int] = {}
+
+    for entry in entries:
+        code = CATEGORY_ACCOUNT_CODES.get(entry.category)
+        if not code:
+            continue
+        is_debt = entry.category in DEBT_CATEGORIES
+        amount = (entry.total_amount or entry.amount) if is_debt else entry.amount
+        if not amount:
+            continue
+
+        by_code = accounts_by_user.setdefault(entry.user_id, {})
+        account = _ensure_account(Account, entry.user_id, code, by_code)
+        if account is None:
+            continue
+
+        if entry.category == "sale_credit":
+            debit = _ensure_account(Account, entry.user_id, ACCOUNT_RECEIVABLE, by_code)
+            credit = account
+            ttype = "credit_sale"
+        elif entry.category == "purchase_credit":
+            debit = account
+            credit = _ensure_account(Account, entry.user_id, ACCOUNT_PAYABLE, by_code)
+            ttype = "purchase"
+        elif entry.entry_type == "income":
+            debit = _ensure_account(Account, entry.user_id, ACCOUNT_CASH, by_code)
+            credit = account
+            ttype = "cash_sale"
+        else:
+            debit = account
+            credit = _ensure_account(Account, entry.user_id, ACCOUNT_CASH, by_code)
+            ttype = "expense"
+
+        if debit is None or credit is None:
+            continue
+
+        counters[entry.user_id] = counters.get(entry.user_id, 0) + 1
+        number = f"LED-BKFL-{counters[entry.user_id]:06d}"
+
+        naive_dt = timezone.datetime.combine(entry.entry_date, timezone.datetime.min.time())
+        aware_dt = timezone.make_aware(naive_dt) if timezone.is_naive(naive_dt) else naive_dt
+
+        Transaction.objects.create(
+            id=str(uuid.uuid4()),
+            user_id=entry.user_id,
+            transaction_number=number,
+            transaction_date=aware_dt,
+            reference_ledger_entry_id=entry.id,
+            transaction_type=ttype,
+            debit_account=debit.code,
+            credit_account=credit.code,
+            debit_account_ref_id=debit.id,
+            credit_account_ref_id=credit.id,
+            amount=amount,
+            description=entry.title,
+        )
+
+
+def noop(apps, schema_editor):
+    pass
+
+
+class Migration(migrations.Migration):
+
+    dependencies = [
+        ("bizapps", "0005_transaction_reference_ledger_entry"),
+    ]
+
+    operations = [
+        migrations.RunPython(backfill_transactions, noop),
+    ]
diff --git a/apps/bizapps/models.py b/apps/bizapps/models.py
index 88782f5..397d08d 100644
--- a/apps/bizapps/models.py
+++ b/apps/bizapps/models.py
@@ -181,6 +181,9 @@ class Product(models.Model):
     # «ارزش کل انبار» بدون پیمایشِ همه‌ی کالاها قابل‌جمع‌زدن باشد.
     total_purchase_value = models.FloatField(default=0, verbose_name=_("ارزش موجودی"))
     low_stock_threshold = models.FloatField(default=0, verbose_name=_("آستانه‌ی هشدار موجودی کم"))
+    is_active = models.BooleanField(default=True, verbose_name=_("فعال"))
+    production_date = models.DateField(null=True, blank=True, verbose_name=_("تاریخ تولید"))
+    expiry_date = models.DateField(null=True, blank=True, verbose_name=_("تاریخ انقضا"))
     notes = models.TextField(blank=True, verbose_name=_("یادداشت"))
     updated_at = models.DateTimeField(auto_now=True)
 
@@ -257,7 +260,20 @@ class Invoice(models.Model):
     seller_phone = models.CharField(max_length=20, blank=True, verbose_name=_("شماره فروشنده"))
     seller_address = models.CharField(max_length=255, blank=True, verbose_name=_("آدرس فروشنده"))
     total_amount = models.FloatField(default=0, verbose_name=_("جمع کل"))
+    # درصدِ تخفیفِ کلیِ فاکتور — منبعِ حقیقت همین درصد است (هم‌الگو با
+    # InvoiceItem.discount_percent)؛ discount_amount فقط cache شده تا در
+    # گزارش/اکسل بدون محاسبه‌ی دوباره قابل‌نمایش باشد.
+    discount_percent = models.FloatField(default=0, verbose_name=_("درصد تخفیف"))
     discount_amount = models.FloatField(default=0, verbose_name=_("تخفیف"))
+    # تخفیفِ ویژه/دوره‌ای (مثلا «فروش فوق‌العاده») — جدا از تخفیفِ معمولیِ
+    # بالا تا هر دو در خروجی فاکتور با عنوانِ خودشان دیده شوند. یا با درصد
+    # (روی مبلغ بعد از تخفیف معمولی) یا با مبلغ ثابت پر می‌شود، نه هر دو.
+    extra_discount_label = models.CharField(
+        max_length=100, blank=True, verbose_name=_("عنوان تخفیف ویژه"),
+        help_text=_("مثلا: فروش فوق‌العاده، تخفیف دوره‌ای"),
+    )
+    extra_discount_percent = models.FloatField(default=0, verbose_name=_("درصد تخفیف ویژه"))
+    extra_discount_amount = models.FloatField(default=0, verbose_name=_("مبلغ تخفیف ویژه"))
     # هر ردیف: {"title": "مالیات بر ارزش افزوده", "percent": 9}
     tax_lines = models.JSONField(default=list, blank=True, verbose_name=_("ردیف‌های مالیات"))
     final_amount = models.FloatField(default=0, verbose_name=_("مبلغ نهایی"))
@@ -326,6 +342,12 @@ class Transaction(models.Model):
     reference_invoice = models.ForeignKey(
         Invoice, null=True, blank=True, on_delete=models.SET_NULL, related_name="transactions"
     )
+    # سندِ خودکارِ یک ردیفِ دفترِ ساده (غیرِ فاکتوری) — CASCADE عمدی است: اگر
+    # خودِ ردیف حذف شود، سندش هم باید حذف شود، وگرنه تراز حساب‌ها یک سندِ
+    # یتیم و اشتباه نگه می‌دارد.
+    reference_ledger_entry = models.ForeignKey(
+        "LedgerEntry", null=True, blank=True, on_delete=models.CASCADE, related_name="transactions"
+    )
     transaction_type = models.CharField(max_length=20, choices=TransactionType.choices)
     # کدِ حسابِ متنی برای سازگاری با داده‌ی قدیمی نگه داشته شده؛ debit/credit
     # به‌صورتِ FK به Account همان چیزی است که گزارش‌های جدید از آن می‌خوانند.
@@ -403,6 +425,14 @@ class LedgerEntry(models.Model):
     )
     entry_type = models.CharField(max_length=10, choices=EntryType.choices, verbose_name=_("نوع"))
     title = models.CharField(max_length=150, verbose_name=_("عنوان"))
+    # amount همیشه مبلغِ نهاییِ ثبت‌شده است (همان چیزی که در گزارش/جمعِ
+    # درآمد-هزینه استفاده می‌شود) — سه فیلدِ زیر فقط یک ماشین‌حسابِ اختیاری
+    # برای رسیدن به آن هستند، تا کاربر مجبور نباشد خودش دستی حساب کند:
+    # تخفیف روی مبلغِ پایه (پیش از مالیات) اعمال می‌شود، بعد مالیات روی
+    # مبلغِ تخفیف‌خورده — یعنی دقیقا «تخفیف خارج از مالیات و ارزش‌افزوده».
+    base_amount = models.FloatField(default=0, blank=True, verbose_name=_("مبلغ پایه (پیش از تخفیف/مالیات)"))
+    discount_percent = models.FloatField(default=0, blank=True, verbose_name=_("درصد تخفیف (پیش از مالیات)"))
+    tax_percent = models.FloatField(default=0, blank=True, verbose_name=_("درصد مالیات/ارزش‌افزوده"))
     amount = models.FloatField(verbose_name=_("مبلغ"))
     # max_length=100 (نه تنگ‌تر) عمداً — این فیلد قبلا آزاد بود و داده‌ی
     # واقعیِ قدیمی با متنِ فارسیِ دلخواه دارد؛ تنگ‌کردنش موقعِ مهاجرت روی
@@ -438,6 +468,24 @@ class LedgerEntry(models.Model):
     def is_debt(self) -> bool:
         return self.category in self.DEBT_CATEGORIES
 
+    @property
+    def discount_amount(self) -> float:
+        return (self.base_amount or 0) * (self.discount_percent or 0) / 100
+
+    @property
+    def net_before_tax(self) -> float:
+        return (self.base_amount or 0) - self.discount_amount
+
+    @property
+    def tax_amount(self) -> float:
+        return self.net_before_tax * (self.tax_percent or 0) / 100
+
+    @property
+    def computed_amount(self) -> float:
+        """مبلغِ نهایی که از روی مبلغِ پایه، تخفیف و مالیات محاسبه می‌شود —
+        برای پیش‌نمایش سمتِ کلاینت؛ مقدارِ واقعا ذخیره‌شده همیشه amount است."""
+        return self.net_before_tax + self.tax_amount
+
     @property
     def professional_type(self) -> str:
         """ترجمه‌ی دسته‌ی «عادی» به اصطلاحِ حسابداریِ حرفه‌ای."""
diff --git a/apps/bizapps/tests.py b/apps/bizapps/tests.py
index 7a6cee6..6647c17 100644
--- a/apps/bizapps/tests.py
+++ b/apps/bizapps/tests.py
@@ -177,19 +177,24 @@ class LedgerServiceTests(TestCase):
         self.customer.refresh_from_db()
         self.assertEqual(self.customer.outstanding_balance, 0)
 
+    def _create_and_post(self, **kwargs):
+        """معادلِ دستیِ کاری که ویوی API انجام می‌دهد: بعد از ساختِ ردیف،
+        حساب را هماهنگ و سندِ دوطرفه‌اش را می‌زند — بدونِ این سند، ردیف در
+        هیچ گزارشِ حرفه‌ای (تراز/دفتر معین/CSV) دیده نمی‌شود."""
+        entry = LedgerEntry.objects.create(id=str(uuid.uuid4()), user=self.user, **kwargs)
+        LedgerService.sync_entry_account(self.user, entry)
+        LedgerService.post_entry_transaction(self.user, entry)
+        return entry
+
     def test_export_csv_filters_by_date_range(self):
-        LedgerEntry.objects.create(
-            id=str(uuid.uuid4()),
-            user=self.user,
+        self._create_and_post(
             entry_type=LedgerEntry.EntryType.INCOME,
             title="داخل بازه",
             amount=100,
             category=LedgerEntry.Category.SALE_CASH,
             entry_date=date(2026, 1, 15),
         )
-        LedgerEntry.objects.create(
-            id=str(uuid.uuid4()),
-            user=self.user,
+        self._create_and_post(
             entry_type=LedgerEntry.EntryType.EXPENSE,
             title="خارج از بازه",
             amount=50,
@@ -200,6 +205,31 @@ class LedgerServiceTests(TestCase):
         self.assertIn("داخل بازه", csv_text)
         self.assertNotIn("خارج از بازه", csv_text)
 
+    def test_post_entry_transaction_covers_plain_income_and_expense(self):
+        """قبلا فقط فاکتور/قسط سند می‌خورد؛ یک ثبتِ سادهِ «فروش نقدی» یا
+        «اجاره» (که کارِ روزمرهِ اکثرِ کاربرهاست) اصلا در ترازِ حساب‌ها
+        دیده نمی‌شد. این تست دقیقا همان رگرسیون را قفل می‌کند."""
+        self._create_and_post(
+            entry_type=LedgerEntry.EntryType.INCOME,
+            title="فروش نقدی امروز",
+            amount=200,
+            category=LedgerEntry.Category.SALE_CASH,
+            entry_date=date.today(),
+        )
+        self._create_and_post(
+            entry_type=LedgerEntry.EntryType.EXPENSE,
+            title="اجاره مغازه",
+            amount=80,
+            category=LedgerEntry.Category.RENT,
+            entry_date=date.today(),
+        )
+        rows = ChartOfAccountsService.trial_balance(self.user)
+        by_code = {r["code"]: r for r in rows}
+        self.assertIn(ACCOUNT_CASH, by_code)
+        # فروشِ نقدی صندوق را بدهکار می‌کند، اجاره بستانکار — مانده‌ی خالص
+        # صندوق باید ۲۰۰ منهای ۸۰ باشد.
+        self.assertEqual(by_code[ACCOUNT_CASH]["balance"], 120)
+
 
 class InvoiceLedgerIntegrationTests(TestCase):
     """اتصالِ فاکتور <-> دفتر: طبق درخواست، فقط فروشِ قسطی باید خودکار یک
@@ -553,7 +583,7 @@ class ExcelExportTests(TestCase):
         wb = self._workbook()
         self.assertEqual(
             wb.sheetnames,
-            ["خلاصه", "دفتر روزنامه", "تراز حساب‌ها", "بدهکاران", "فاکتورها", "انبار"],
+            ["خلاصه", "دفتر روزنامه", "تراز حساب‌ها", "بدهکاران", "فاکتورها", "دفتر معین", "انبار"],
         )
 
     def test_sheets_are_right_to_left(self):
@@ -825,15 +855,18 @@ class LedgerBookTests(TestCase):
         orphan.refresh_from_db()
         self.assertEqual(orphan.book_id, book.id)
 
-    def test_opening_a_new_book_closes_the_previous_one(self):
+    def test_opening_a_new_book_deactivates_but_does_not_archive_the_previous_one(self):
+        """بایگانی‌کردن یک اقدامِ دستیِ جداگانه است (LedgerBookService.
+        archive_book) — باز کردنِ فایلِ تازه فقط فایلِ قبلی را از حالتِ
+        «جاری» خارج می‌کند، نه این‌که خودکار بایگانی‌اش کند."""
         old = LedgerBookService.ensure_active_book(self.user)
         new = LedgerBookService.open_new_book(
             self.user, name="سال ۱۴۰۶", start_date=date(2027, 3, 21)
         )
         old.refresh_from_db()
         self.assertFalse(old.is_active)
-        self.assertTrue(old.is_closed)
-        self.assertIsNotNone(old.closed_at)
+        self.assertFalse(old.is_closed)
+        self.assertIsNone(old.closed_at)
         self.assertTrue(new.is_active)
         # همیشه دقیقا یک فایل جاری
         self.assertEqual(LedgerBook.objects.filter(user=self.user, is_active=True).count(), 1)
diff --git a/apps/bizapps/urls.py b/apps/bizapps/urls.py
index 6ad1701..d5cab40 100644
--- a/apps/bizapps/urls.py
+++ b/apps/bizapps/urls.py
@@ -14,6 +14,8 @@ from .api.views import (
     InvoiceStatusView,
     LedgerEntryDetailView,
     LedgerEntryListCreateView,
+    LedgerBookArchiveView,
+    LedgerBookDetailView,
     LedgerBookListView,
     LedgerBookSummaryView,
     LedgerExportView,
@@ -42,6 +44,8 @@ urlpatterns = [
     path("ledger/books/", LedgerBookListView.as_view(), name="ledger-book-list"),
     path("ledger/books/open/", OpenLedgerBookView.as_view(), name="ledger-book-open"),
     path("ledger/books/<str:pk>/summary/", LedgerBookSummaryView.as_view(), name="ledger-book-summary"),
+    path("ledger/books/<str:pk>/archive/", LedgerBookArchiveView.as_view(), name="ledger-book-archive"),
+    path("ledger/books/<str:pk>/", LedgerBookDetailView.as_view(), name="ledger-book-detail"),
     path("ledger/export/", LedgerExportView.as_view(), name="ledger-export"),
     path("ledger/", LedgerEntryListCreateView.as_view(), name="ledger-list"),
     path(
diff --git a/apps/orders/api/services.py b/apps/orders/api/services.py
index eb69b54..0a50924 100644
--- a/apps/orders/api/services.py
+++ b/apps/orders/api/services.py
@@ -1,4 +1,6 @@
+import random
 import re
+import string
 import uuid
 
 from django.db import transaction
@@ -6,13 +8,37 @@ from django.db import transaction
 from apps.account.models import User
 from apps.banker.models import Contact
 from apps.messaging.api.services import BulkMessageService
-from apps.messaging.models import Channel
+from apps.messaging.models import Channel, MessageRecipient
 from apps.orders.models import Order, OrderStage, OrderStageLog
 
 _FIELD_PATTERN = re.compile(r"\{(.*?)\}")
+_TRACKING_CODE_ALPHABET = string.ascii_uppercase + string.digits
+
+
+def generate_tracking_code() -> str:
+    """کد پیگیریِ کوتاه و خوانا برای مشتری — نه شماره‌ی پستیِ واقعی (آن را
+    وقتی از پستخانه گرفت دستی جایگزین می‌کند)، بلکه یک مرجع سریع تا از
+    همان مرحله‌ی اول سفارش یک کدِ پیگیری داشته باشد."""
+    return "TRK-" + "".join(random.choices(_TRACKING_CODE_ALPHABET, k=6))
 
 
 class OrderStageService:
+    @staticmethod
+    def ensure_default_stage(user: User) -> None:
+        """اگر کاربر هنوز هیچ مرحله‌ای تعریف نکرده، یک مرحله‌ی پیش‌فرض
+        می‌سازد تا لیستِ مراحل هیچ‌وقت کاملا خالی نباشد و اولین سفارش از
+        همان روزِ اول قابل‌پیگیری باشد. بدونِ قالبِ پیامک (کاربر خودش بعدا
+        یکی وصل می‌کند) — چون قالبِ پیشِ‌فرضی که خودمان بسازیم به احتمال
+        زیاد با کسب‌وکارش نمی‌خواند."""
+        if OrderStage.objects.filter(user=user).exists():
+            return
+        OrderStage.objects.create(
+            id=str(uuid.uuid4()),
+            user=user,
+            label="ثبت سفارش",
+            sort_order=0,
+        )
+
     @staticmethod
     def _render(order: Order, stage: OrderStage, extra_input_value: str = "") -> str:
         body = stage.template.body if stage.template else ""
@@ -36,7 +62,12 @@ class OrderStageService:
 
     @staticmethod
     @transaction.atomic
-    def advance(user: User, order_id: str, extra_input_value: str = "") -> Order:
+    def advance(user: User, order_id: str, extra_input_value: str = "") -> tuple[Order, bool]:
+        """برمی‌گرداند: (سفارشِ به‌روزشده، آیا پیامکِ این مرحله واقعا ارسال
+        شد). قبلا موفقیتِ ثبتِ مرحله را با موفقیتِ ارسالِ پیامک قاطی می‌کرد؛
+        الان اگر قالب متن نداشته باشد یا کاوه‌نگار ارسال را رد کند، مرحله
+        همچنان ثبت می‌شود ولی caller می‌تواند به کاربر بگوید که پیامک نرفت
+        (مثلا چون SENDER_LINE در تنظیمات سرور خالی است)."""
         order = Order.objects.select_for_update().get(pk=order_id, user=user)
         if order.is_completed:
             raise ValueError("این سفارش قبلا به آخرین مرحله رسیده است.")
@@ -60,13 +91,17 @@ class OrderStageService:
 
         contact = OrderStageService._upsert_contact(user, order)
         rendered = OrderStageService._render(order, next_stage, extra_input_value)
+        message_sent = False
         if rendered:
-            BulkMessageService.create_and_dispatch(
+            bulk = BulkMessageService.create_and_dispatch(
                 user=user,
                 channels=[Channel.SMS],
                 contact_ids=[contact.id],
                 body_override=rendered,
             )
+            message_sent = bulk.recipients.filter(
+                channel=Channel.SMS, status=MessageRecipient.Status.SENT
+            ).exists()
 
         order.current_stage = next_stage
         order.is_completed = next_stage.id == stages[-1].id
@@ -80,4 +115,4 @@ class OrderStageService:
             message_body=rendered,
             extra_input_value=extra_input_value,
         )
-        return order
+        return order, message_sent
diff --git a/apps/orders/api/views.py b/apps/orders/api/views.py
index af66bd4..51c1aef 100644
--- a/apps/orders/api/views.py
+++ b/apps/orders/api/views.py
@@ -5,7 +5,7 @@ from rest_framework.response import Response
 from rest_framework.views import APIView
 
 from apps.billing.permissions import HasActiveFeature
-from apps.orders.api.services import OrderStageService
+from apps.orders.api.services import OrderStageService, generate_tracking_code
 from apps.orders.models import Order, OrderStage, OrderStageLog
 
 from .serializers import OrderSerializer, OrderStageLogSerializer, OrderStageSerializer
@@ -34,6 +34,10 @@ class OrderStageListCreateView(_UserScopedListCreateView):
     model = OrderStage
     serializer_class = OrderStageSerializer
 
+    def get_queryset(self):
+        OrderStageService.ensure_default_stage(self.request.user)
+        return super().get_queryset()
+
 
 class OrderStageDetailView(_UserScopedDetailView):
     model = OrderStage
@@ -44,6 +48,12 @@ class OrderListCreateView(_UserScopedListCreateView):
     model = Order
     serializer_class = OrderSerializer
 
+    def perform_create(self, serializer):
+        serializer.save(
+            user=self.request.user,
+            tracking_code=serializer.validated_data.get("tracking_code") or generate_tracking_code(),
+        )
+
 
 class OrderDetailView(_UserScopedDetailView):
     model = Order
@@ -62,12 +72,31 @@ class AdvanceOrderStageView(APIView):
             raise NotFound("سفارش یافت نشد.")
         extra_input_value = request.data.get("extra_input_value", "")
         try:
-            order = OrderStageService.advance(request.user, pk, extra_input_value)
+            order, message_sent = OrderStageService.advance(request.user, pk, extra_input_value)
         except Order.DoesNotExist:
             raise NotFound("سفارش یافت نشد.")
         except ValueError as exc:
             raise ValidationError(str(exc))
-        return Response(OrderSerializer(order).data, status=status.HTTP_200_OK)
+        return Response(
+            {**OrderSerializer(order).data, "message_sent": message_sent},
+            status=status.HTTP_200_OK,
+        )
+
+
+class GenerateOrderTrackingCodeView(APIView):
+    """یک کدِ پیگیریِ تازه برای سفارش می‌سازد — برای وقتی هنوز کدِ واقعیِ
+    پستی را نداری ولی می‌خواهی از همین حالا یک مرجع به مشتری بدهی."""
+
+    permission_classes = [IsAuthenticated, HasActiveFeature]
+    feature_key = "orders"
+
+    def post(self, request, pk):
+        order = Order.objects.filter(pk=pk, user=request.user).first()
+        if order is None:
+            raise NotFound("سفارش یافت نشد.")
+        order.tracking_code = generate_tracking_code()
+        order.save(update_fields=["tracking_code", "updated_at"])
+        return Response(OrderSerializer(order).data)
 
 
 class OrderStageLogListView(generics.ListAPIView):
diff --git a/apps/orders/urls.py b/apps/orders/urls.py
index 7a19427..1b9fdf7 100644
--- a/apps/orders/urls.py
+++ b/apps/orders/urls.py
@@ -2,6 +2,7 @@ from django.urls import path
 
 from .api.views import (
     AdvanceOrderStageView,
+    GenerateOrderTrackingCodeView,
     OrderDetailView,
     OrderListCreateView,
     OrderStageDetailView,
@@ -16,5 +17,10 @@ urlpatterns = [
     path("orders/", OrderListCreateView.as_view(), name="order-list"),
     path("orders/<str:pk>/", OrderDetailView.as_view(), name="order-detail"),
     path("orders/<str:pk>/advance/", AdvanceOrderStageView.as_view(), name="order-advance"),
+    path(
+        "orders/<str:pk>/generate-tracking-code/",
+        GenerateOrderTrackingCodeView.as_view(),
+        name="order-generate-tracking-code",
+    ),
     path("orders/<str:pk>/logs/", OrderStageLogListView.as_view(), name="order-logs"),
 ]
diff --git a/apps/reviews/__init__.py b/apps/reviews/__init__.py
new file mode 100644
index 0000000..e69de29
diff --git a/apps/reviews/admin.py b/apps/reviews/admin.py
new file mode 100644
index 0000000..afaa7c9
--- /dev/null
+++ b/apps/reviews/admin.py
@@ -0,0 +1,46 @@
+from django.contrib import admin
+from django.db.models import Count
+
+from .models import Review, ReviewLike
+
+
+class ReviewLikeInline(admin.TabularInline):
+    model = ReviewLike
+    extra = 0
+    readonly_fields = ("user", "created_at")
+    can_delete = False
+
+    def has_add_permission(self, request, obj=None):
+        return False
+
+
+@admin.register(Review)
+class ReviewAdmin(admin.ModelAdmin):
+    list_display = ("user", "body_preview", "like_count", "is_approved", "created_at")
+    list_filter = ("is_approved", "created_at")
+    list_editable = ("is_approved",)
+    search_fields = ("user__phone", "user__name", "body")
+    readonly_fields = ("user", "created_at", "updated_at")
+    inlines = [ReviewLikeInline]
+    actions = ["approve_reviews", "reject_reviews"]
+
+    def get_queryset(self, request):
+        return super().get_queryset(request).annotate(_like_count=Count("likes"))
+
+    @admin.display(description="متن نظر")
+    def body_preview(self, obj: Review) -> str:
+        return obj.body if len(obj.body) <= 60 else f"{obj.body[:60]}…"
+
+    @admin.display(description="تعداد لایک", ordering="_like_count")
+    def like_count(self, obj: Review) -> int:
+        return obj._like_count
+
+    @admin.action(description="تاییدِ نظرهای انتخاب‌شده")
+    def approve_reviews(self, request, queryset):
+        updated = queryset.update(is_approved=True)
+        self.message_user(request, f"{updated} نظر تایید شد.")
+
+    @admin.action(description="رد کردنِ نظرهای انتخاب‌شده")
+    def reject_reviews(self, request, queryset):
+        updated = queryset.update(is_approved=False)
+        self.message_user(request, f"{updated} نظر رد شد.")
diff --git a/apps/reviews/api/__init__.py b/apps/reviews/api/__init__.py
new file mode 100644
index 0000000..e69de29
diff --git a/apps/reviews/api/serializers.py b/apps/reviews/api/serializers.py
new file mode 100644
index 0000000..34a589c
--- /dev/null
+++ b/apps/reviews/api/serializers.py
@@ -0,0 +1,53 @@
+from rest_framework import serializers
+
+from apps.reviews.models import Review
+
+
+def _display_name(user) -> str:
+    if user.name:
+        return user.name
+    # حریمِ خصوصی: برای کاربرِ بی‌نام، فقط ۴ رقمِ آخرِ شماره نشان داده می‌شود.
+    return f"کاربر ...{user.phone[-4:]}"
+
+
+class ReviewSerializer(serializers.ModelSerializer):
+    user_display = serializers.SerializerMethodField()
+    like_count = serializers.IntegerField(read_only=True)
+    liked_by_me = serializers.SerializerMethodField()
+    is_mine = serializers.SerializerMethodField()
+
+    class Meta:
+        model = Review
+        fields = [
+            "id", "user_display", "body", "is_approved",
+            "like_count", "liked_by_me", "is_mine", "created_at", "updated_at",
+        ]
+        read_only_fields = ["is_approved", "created_at", "updated_at"]
+
+    def get_user_display(self, obj: Review) -> str:
+        return _display_name(obj.user)
+
+    def get_liked_by_me(self, obj: Review) -> bool:
+        request = self.context.get("request")
+        if request is None or not request.user.is_authenticated:
+            return False
+        # get_liked_ids (اگر در context باشد) از یک کوئریِ batch پر می‌شود تا
+        # برای فهرست، به‌ازای هر نظر یک کوئریِ جدا نزنیم.
+        liked_ids = self.context.get("liked_ids")
+        if liked_ids is not None:
+            return obj.id in liked_ids
+        return obj.likes.filter(user=request.user).exists()
+
+    def get_is_mine(self, obj: Review) -> bool:
+        request = self.context.get("request")
+        return bool(request and request.user.is_authenticated and obj.user_id == request.user.id)
+
+
+class ReviewWriteSerializer(serializers.Serializer):
+    body = serializers.CharField(max_length=1000)
+
+    def validate_body(self, value: str) -> str:
+        value = value.strip()
+        if not value:
+            raise serializers.ValidationError("متنِ نظر نمی‌تواند خالی باشد.")
+        return value
diff --git a/apps/reviews/api/views.py b/apps/reviews/api/views.py
new file mode 100644
index 0000000..044b322
--- /dev/null
+++ b/apps/reviews/api/views.py
@@ -0,0 +1,88 @@
+from django.db import IntegrityError
+from django.db.models import Count
+from rest_framework import status
+from rest_framework.exceptions import NotFound
+from rest_framework.permissions import IsAuthenticated
+from rest_framework.response import Response
+from rest_framework.views import APIView
+
+from apps.reviews.models import Review, ReviewLike
+
+from .serializers import ReviewSerializer, ReviewWriteSerializer
+
+
+class ReviewListView(APIView):
+    """فهرستِ عمومیِ نظراتِ تاییدشده — پرلایک‌ترین‌ها اول."""
+
+    permission_classes = [IsAuthenticated]
+
+    def get(self, request):
+        reviews = (
+            Review.objects.filter(is_approved=True)
+            .select_related("user")
+            .annotate(like_count=Count("likes"))
+            .order_by("-like_count", "-created_at")
+        )
+        liked_ids = set(
+            ReviewLike.objects.filter(user=request.user, review__in=reviews).values_list(
+                "review_id", flat=True
+            )
+        )
+        serializer = ReviewSerializer(
+            reviews, many=True, context={"request": request, "liked_ids": liked_ids}
+        )
+        return Response(serializer.data)
+
+
+class MyReviewView(APIView):
+    """نظرِ خودِ کاربر — صرف‌نظر از تایید یا نبودنِ آن. یک کاربر همیشه دقیقا
+    صفر یا یک نظر دارد؛ نوشتنِ دوباره همان نظر را جایگزین و تاییدش را
+    ریست می‌کند."""
+
+    permission_classes = [IsAuthenticated]
+
+    def get(self, request):
+        review = Review.objects.filter(user=request.user).first()
+        if review is None:
+            return Response(None)
+        return Response(ReviewSerializer(review, context={"request": request}).data)
+
+    def patch(self, request):
+        serializer = ReviewWriteSerializer(data=request.data)
+        serializer.is_valid(raise_exception=True)
+        review, _created = Review.objects.update_or_create(
+            user=request.user,
+            defaults={
+                "body": serializer.validated_data["body"],
+                "is_approved": False,
+            },
+        )
+        return Response(
+            ReviewSerializer(review, context={"request": request}).data,
+            status=status.HTTP_200_OK,
+        )
+
+    def delete(self, request):
+        Review.objects.filter(user=request.user).delete()
+        return Response(status=status.HTTP_204_NO_CONTENT)
+
+
+class ReviewLikeToggleView(APIView):
+    """لایک/آن‌لایکِ یک نظرِ تاییدشده — لایکِ نظرِ تاییدنشده‌ی خودِ کسی معنی
+    ندارد، چون در فهرستِ عمومی اصلا دیده نمی‌شود."""
+
+    permission_classes = [IsAuthenticated]
+
+    def post(self, request, pk):
+        review = Review.objects.filter(pk=pk, is_approved=True).first()
+        if review is None:
+            raise NotFound("نظر یافت نشد.")
+        deleted, _ = ReviewLike.objects.filter(review=review, user=request.user).delete()
+        if not deleted:
+            try:
+                ReviewLike.objects.create(review=review, user=request.user)
+            except IntegrityError:
+                pass  # درخواستِ هم‌زمانِ دوم — بی‌ضرر، نتیجه هرحال «لایک‌شده» است.
+        like_count = review.likes.count()
+        liked_by_me = review.likes.filter(user=request.user).exists()
+        return Response({"like_count": like_count, "liked_by_me": liked_by_me})
diff --git a/apps/reviews/apps.py b/apps/reviews/apps.py
new file mode 100644
index 0000000..388b609
--- /dev/null
+++ b/apps/reviews/apps.py
@@ -0,0 +1,7 @@
+from django.apps import AppConfig
+
+
+class ReviewsConfig(AppConfig):
+    default_auto_field = "django.db.models.BigAutoField"
+    name = "apps.reviews"
+    verbose_name = "نظرات کاربران"
diff --git a/apps/reviews/migrations/0001_initial.py b/apps/reviews/migrations/0001_initial.py
new file mode 100644
index 0000000..ad54686
--- /dev/null
+++ b/apps/reviews/migrations/0001_initial.py
@@ -0,0 +1,47 @@
+# Generated by Django 5.1.15 on 2026-09-15 00:47
+
+import django.db.models.deletion
+from django.conf import settings
+from django.db import migrations, models
+
+
+class Migration(migrations.Migration):
+
+    initial = True
+
+    dependencies = [
+        migrations.swappable_dependency(settings.AUTH_USER_MODEL),
+    ]
+
+    operations = [
+        migrations.CreateModel(
+            name='Review',
+            fields=[
+                ('id', models.BigAutoField(auto_created=True, primary_key=True, serialize=False, verbose_name='ID')),
+                ('body', models.TextField(max_length=1000, verbose_name='متن نظر')),
+                ('is_approved', models.BooleanField(default=False, verbose_name='تاییدشده')),
+                ('created_at', models.DateTimeField(auto_now_add=True)),
+                ('updated_at', models.DateTimeField(auto_now=True)),
+                ('user', models.OneToOneField(on_delete=django.db.models.deletion.CASCADE, related_name='review', to=settings.AUTH_USER_MODEL)),
+            ],
+            options={
+                'verbose_name': 'نظر',
+                'verbose_name_plural': 'نظرات',
+                'ordering': ['-created_at'],
+            },
+        ),
+        migrations.CreateModel(
+            name='ReviewLike',
+            fields=[
+                ('id', models.BigAutoField(auto_created=True, primary_key=True, serialize=False, verbose_name='ID')),
+                ('created_at', models.DateTimeField(auto_now_add=True)),
+                ('review', models.ForeignKey(on_delete=django.db.models.deletion.CASCADE, related_name='likes', to='reviews.review')),
+                ('user', models.ForeignKey(on_delete=django.db.models.deletion.CASCADE, related_name='review_likes', to=settings.AUTH_USER_MODEL)),
+            ],
+            options={
+                'verbose_name': 'لایک نظر',
+                'verbose_name_plural': 'لایک\u200cهای نظر',
+                'constraints': [models.UniqueConstraint(fields=('review', 'user'), name='unique_review_like')],
+            },
+        ),
+    ]
diff --git a/apps/reviews/migrations/__init__.py b/apps/reviews/migrations/__init__.py
new file mode 100644
index 0000000..e69de29
diff --git a/apps/reviews/models.py b/apps/reviews/models.py
new file mode 100644
index 0000000..8032b26
--- /dev/null
+++ b/apps/reviews/models.py
@@ -0,0 +1,50 @@
+from django.conf import settings
+from django.db import models
+from django.utils.translation import gettext_lazy as _
+
+# «نظرات» — یک دیوارِ بازخوردِ ساده، عمداً بدونِ گفت‌وگو: هر کاربر فقط یک
+# نظر دارد (نوشتنِ دوباره همان نظر را جایگزین می‌کند، نه یک ردیفِ تازه)،
+# نظرات فقط لایک می‌خورند (نه ریپلای)، و فقط بعد از تاییدِ ادمین در فهرستِ
+# عمومی دیده می‌شوند — نوشتن/ویرایشِ دوباره وضعیتِ تایید را برمی‌گرداند به
+# «در انتظار» تا کسی نتواند یک نظرِ تاییدشده را بی‌بازبینی به چیزِ دیگری
+# تغییر بدهد.
+
+
+class Review(models.Model):
+    user = models.OneToOneField(
+        settings.AUTH_USER_MODEL, on_delete=models.CASCADE, related_name="review"
+    )
+    body = models.TextField(max_length=1000, verbose_name=_("متن نظر"))
+    is_approved = models.BooleanField(default=False, verbose_name=_("تاییدشده"))
+    created_at = models.DateTimeField(auto_now_add=True)
+    updated_at = models.DateTimeField(auto_now=True)
+
+    class Meta:
+        verbose_name = _("نظر")
+        verbose_name_plural = _("نظرات")
+        ordering = ["-created_at"]
+
+    def __str__(self):
+        return f"{self.user.phone} — {self.body[:30]}"
+
+    @property
+    def like_count(self) -> int:
+        return self.likes.count()
+
+
+class ReviewLike(models.Model):
+    review = models.ForeignKey(Review, on_delete=models.CASCADE, related_name="likes")
+    user = models.ForeignKey(
+        settings.AUTH_USER_MODEL, on_delete=models.CASCADE, related_name="review_likes"
+    )
+    created_at = models.DateTimeField(auto_now_add=True)
+
+    class Meta:
+        verbose_name = _("لایک نظر")
+        verbose_name_plural = _("لایک‌های نظر")
+        constraints = [
+            models.UniqueConstraint(fields=["review", "user"], name="unique_review_like")
+        ]
+
+    def __str__(self):
+        return f"{self.user.phone} ← {self.review_id}"
diff --git a/apps/reviews/urls.py b/apps/reviews/urls.py
new file mode 100644
index 0000000..2abb0dd
--- /dev/null
+++ b/apps/reviews/urls.py
@@ -0,0 +1,10 @@
+from django.urls import path
+
+from .api.views import MyReviewView, ReviewLikeToggleView, ReviewListView
+
+app_name = "reviews"
+urlpatterns = [
+    path("", ReviewListView.as_view(), name="list"),
+    path("mine/", MyReviewView.as_view(), name="mine"),
+    path("<int:pk>/like/", ReviewLikeToggleView.as_view(), name="like"),
+]
diff --git a/config/settings.py b/config/settings.py
index fa399dc..2218058 100644
--- a/config/settings.py
+++ b/config/settings.py
@@ -58,6 +58,7 @@ LOCAL_APPS = [
     "apps.landing",
     "apps.orders",
     "apps.telemetry",
+    "apps.reviews",
 ]
 
 INSTALLED_APPS = DJANGO_APPS + THIRD_PARTY_APPS + LOCAL_APPS
@@ -204,6 +205,10 @@ SIMPLE_JWT = {
 # ============================================
 KAVENEGAR_API_KEY = config("KAVENEGAR_API_KEY", default="")
 SMS_PATTERN_NAME = config("SMS_PATTERN_NAME", default="shopshipotp")
+# قالبِ پیامکِ «هدیه‌ی جم از پنل ادمین» — باید جدا از SMS_PATTERN_NAME در
+# کاوه‌نگار ثبت شود (لوکاپ/پترن فقط با یک token عدد کار می‌کند، همان
+# تعداد جمِ هدیه‌داده‌شده).
+SMS_GIFT_PATTERN_NAME = config("SMS_GIFT_PATTERN_NAME", default="")
 
 # برای سازگاری با کدهای قدیمی (استفاده نمی‌شود)
 SMS_TOKEN_URL = config("SMS_TOKEN_URL", default="")
diff --git a/config/urls.py b/config/urls.py
index 0fea798..ead6c1f 100644
--- a/config/urls.py
+++ b/config/urls.py
@@ -13,6 +13,7 @@ urlpatterns = [
     path("api/notifications/", include("apps.notifications.urls")),
     path("api/orders/", include("apps.orders.urls")),
     path("api/telemetry/", include("apps.telemetry.urls")),
+    path("api/reviews/", include("apps.reviews.urls")),
     # فایل‌های استاتیک قبلی landing/articles/*.html حذف شده‌اند — چون
     # WhiteNoise میدل‌ور همیشه قبل از urls.py بررسی می‌شود و اگر آن فایل‌ها
     # هنوز وجود داشتند، هیچ‌وقت به این view دینامیک نمی‌رسیدیم.