adding

apps/bizapps/api/services.py

@@ -19,13 +19,21 @@ from apps.bizapps.models import (
     Transaction,
 )
 
+from apps.bizapps.api.accounting import (
+    ACCOUNT_CASH,
+    ACCOUNT_PAYABLE,
+    ACCOUNT_RECEIVABLE,
+    ACCOUNT_SALES,
+    ChartOfAccountsService,
+    ExcelExportService,
+)
+
 logger = logging.getLogger(__name__)
 
-# کدهای حساب — دفترکل ساده طبق سند فنی (بدون نیاز به جدول Chart of Accounts
-# جدا، چون این اپ برای کسب‌وکارهای خرد است نه حسابداری شرکتی کامل).
-ACCOUNT_CASH = "1000"  # صندوق
-ACCOUNT_RECEIVABLE = "1100"  # مطالبات (فروش اعتباری — نسخه‌ی آتی)
-ACCOUNT_SALES = "4000"  # فروش
+
+class InsufficientStockError(Exception):
+    """فروشِ بیش از موجودیِ انبار — عمدا یک استثنای جدا (نه ValueError عمومی)
+    تا ویو بتواند دقیقا همین حالت را به پیامِ ۴۰۰ قابل‌فهم تبدیل کند."""
 
 
 class InvoiceService:
@@ -118,6 +126,16 @@ class InvoiceService:
 
             if product is not None:
                 product = Product.objects.select_for_update().get(pk=product.pk)
+                # سیاستِ صریح: فروشِ بیش از موجودی جلویش گرفته می‌شود، نه
+                # این‌که موجودی بی‌سروصدا منفی شود. اگر کاربر واقعا جنس را
+                # دارد ولی در انبار ثبت نکرده، اول باید موجودی را اصلاح کند —
+                # وگرنه ارزشِ انبار و بهای تمام‌شده هر دو غلط می‌مانند.
+                if quantity > product.quantity:
+                    raise InsufficientStockError(
+                        f"موجودی «{product.name}» کافی نیست — "
+                        f"موجودی فعلی: {product.quantity:g} {product.unit or ''}، "
+                        f"درخواستی: {quantity:g}."
+                    )
                 product.quantity -= quantity
                 product.recompute_purchase_value()
                 product.save(update_fields=["quantity", "total_purchase_value", "updated_at"])
@@ -135,6 +153,7 @@ class InvoiceService:
 
         transaction_number = InvoiceService._next_sequenced_number(user, Transaction, "transaction_number", "TRX")
         is_credit = payment_type == Invoice.PaymentType.CREDIT
+        debit_code = ACCOUNT_RECEIVABLE if is_credit else ACCOUNT_CASH
         Transaction.objects.create(
             id=str(uuid.uuid4()),
             user=user,
@@ -144,8 +163,10 @@ class InvoiceService:
             transaction_type=(
                 Transaction.TransactionType.CREDIT_SALE if is_credit else Transaction.TransactionType.CASH_SALE
             ),
-            debit_account=ACCOUNT_RECEIVABLE if is_credit else ACCOUNT_CASH,
+            debit_account=debit_code,
             credit_account=ACCOUNT_SALES,
+            debit_account_ref=ChartOfAccountsService.get(user, debit_code),
+            credit_account_ref=ChartOfAccountsService.get(user, ACCOUNT_SALES),
             amount=invoice.final_amount,
             description=f"فروش فاکتور {invoice_number}",
         )
@@ -158,6 +179,9 @@ class InvoiceService:
             customer.save(
                 update_fields=["total_purchases_count", "total_purchase_amount", "last_purchase_date", "updated_at"]
             )
+            # حسابِ تفصیلیِ اختصاصیِ مشتری زیرِ «حساب‌های دریافتنی» — از همین
+            # اولین فاکتور ساخته می‌شود تا بدهی‌اش در درختِ حساب‌ها ردیابی شود.
+            ChartOfAccountsService.ensure_customer_account(user, customer)
 
         # طبق درخواست: فروشِ قسطی/نسیه باید خودکار به دفتر درآمد/هزینه به‌عنوان
         # یک ردیفِ بدهی‌دار (نه صرفا یک عدد در لیست فاکتورها) وصل شود — همان
@@ -175,6 +199,7 @@ class InvoiceService:
                 counterparty_name=invoice.buyer_name,
                 counterparty_phone=invoice.buyer_phone,
                 linked_invoice=invoice,
+                account=LedgerService.account_for_category(user, LedgerEntry.Category.SALE_CREDIT),
             )
             if invoice.buyer_phone:
                 LedgerService.recompute_customer_balance(user, invoice.buyer_phone)
@@ -252,6 +277,9 @@ class InvoiceService:
             transaction_type=original.transaction_type if original else Transaction.TransactionType.CASH_SALE,
             debit_account=original.credit_account if original else ACCOUNT_SALES,
             credit_account=original.debit_account if original else ACCOUNT_CASH,
+            # سندِ معکوس: جای بدهکار و بستانکارِ سندِ اصلی عوض می‌شود.
+            debit_account_ref=original.credit_account_ref if original else None,
+            credit_account_ref=original.debit_account_ref if original else None,
             amount=-(original.amount if original else invoice.final_amount),
             description=f"لغو فاکتور {invoice.invoice_number}",
         )
@@ -350,6 +378,51 @@ class LedgerService:
     این سرویس تضمین می‌کند مانده‌ی بدهیِ هر مشتری (Customer.outstanding_balance)
     همیشه با جمعِ واقعیِ ردیف‌های «فروش قسطی»ِ همان شماره‌تماس هم‌خوان بماند."""
 
+    @staticmethod
+    def account_for_category(user: User, category: str):
+        """دسته‌ی «عادی» را به حسابِ معینِ متناظرش در درختِ حساب‌ها نگاشت
+        می‌کند — همان پلی که لایه‌ی ساده را به لایه‌ی حرفه‌ای وصل می‌کند."""
+        code = LedgerEntry.CATEGORY_ACCOUNT_CODES.get(category)
+        if not code:
+            return None
+        return ChartOfAccountsService.get(user, code)
+
+    @staticmethod
+    def sync_entry_account(user: User, entry: LedgerEntry) -> None:
+        """حسابِ معینِ یک ردیف را با دسته‌اش هم‌خوان می‌کند — بعد از هر
+        ساخت/ویرایش صدا زده می‌شود تا دسته و حساب هیچ‌وقت واگرا نشوند."""
+        account = LedgerService.account_for_category(user, entry.category)
+        if entry.account_id != (account.id if account else None):
+            entry.account = account
+            entry.save(update_fields=["account", "updated_at"])
+
+    @staticmethod
+    @transaction.atomic
+    def post_installment_transaction(user: User, installment: LedgerInstallment) -> None:
+        """هر قسطِ دریافتی/پرداختی یک سندِ دوطرفه هم می‌سازد: صندوق بدهکار،
+        حساب دریافتنی بستانکار (و برای بدهی‌های خودمان، برعکس)."""
+        entry = installment.ledger_entry
+        is_receivable = entry.category == LedgerEntry.Category.SALE_CREDIT
+        cash = ChartOfAccountsService.get(user, ACCOUNT_CASH)
+        counter_code = ACCOUNT_RECEIVABLE if is_receivable else ACCOUNT_PAYABLE
+        counter = ChartOfAccountsService.get(user, counter_code)
+
+        number = InvoiceService._next_sequenced_number(user, Transaction, "transaction_number", "TRX")
+        Transaction.objects.create(
+            id=str(uuid.uuid4()),
+            user=user,
+            transaction_number=number,
+            transaction_date=timezone.now(),
+            reference_invoice=entry.linked_invoice,
+            transaction_type=Transaction.TransactionType.INSTALLMENT,
+            debit_account=ACCOUNT_CASH if is_receivable else counter_code,
+            credit_account=counter_code if is_receivable else ACCOUNT_CASH,
+            debit_account_ref=cash if is_receivable else counter,
+            credit_account_ref=counter if is_receivable else cash,
+            amount=installment.amount,
+            description=f"دریافت قسط — {entry.title}" if is_receivable else f"پرداخت قسط — {entry.title}",
+        )
+
     @staticmethod
     def recompute_customer_balance(user: User, phone: str) -> None:
         phone = (phone or "").strip()
@@ -366,9 +439,17 @@ class LedgerService:
             customer.outstanding_balance = balance
             customer.save(update_fields=["outstanding_balance", "updated_at"])
 
+    @staticmethod
+    def export_xlsx(user: User, start=None, end=None) -> bytes:
+        """خروجیِ اکسلِ واقعیِ چندبرگی (خلاصه، دفتر روزنامه، ترازِ حساب‌ها،
+        بدهکاران، فاکتورها، انبار) — همان چیزی که مستقیم به‌دردِ حسابدارِ
+        کاربر می‌خورد، برخلافِ CSV تک‌برگیِ خام."""
+        return ExcelExportService.build(user, start, end)
+
     @staticmethod
     def export_csv(user: User, start=None, end=None) -> str:
-        """خروجیِ CSV حرفه‌ای — UTF-8 BOM برای بازشدنِ درستِ فارسی در اکسل."""
+        """خروجیِ CSV ساده — برای وقتی کاربر فقط یک فایلِ سبکِ تک‌برگی
+        می‌خواهد. نسخه‌ی کاملِ چندبرگی در export_xlsx است."""
         qs = LedgerEntry.objects.filter(user=user).order_by("entry_date").prefetch_related("installments")
         if start:
             qs = qs.filter(entry_date__gte=start)